Artikul tizimi: tovarga qanday qilib o'qiladigan va noyob kod berish

Nomenklaturada «Yog' 5 l» deb yozilgan tovarni bir xodim «Yog'», ikkinchisi «Moy», uchinchisi «Kungaboqar yog'i» deb qidiradi. Nomlar har xil, lekin artikul bir xil bo'lsa, hamma bitta kartochkaga yetib boradi. Artikul — tovarning nomga bog'liq bo'lmagan pasporti. U ishlashi uchun ikki shart bajarilishi kerak: har bir tovarda noyob bo'lsin va hamma uni bir xil qoida bilan tuzsin. Quyida artikulni qanday qurish, nimani unga yozmaslik va eski artikullar bilan nima qilish haqida.

Yaxshi artikul qanday bo'ladi

Artikulga beshta talab qo'yiladi:

• noyob: bitta artikul faqat bitta tovarga tegishli, ishlatilgan artikul boshqa tovarga qayta berilmaydi;
• izchil: hamma tovar bir xil tuzilishda;
• qisqa: qo'lda yozish, telefonda aytish va varaqda o'qish mumkin;
• o'qiladigan: bosh harflar, raqamlar va tire, kirill va lotin aralashmaydi;
• o'zgarmas: nom, narx yoki yetkazib beruvchi o'zgarganda artikul o'zgarmaydi.

Oxirgi talab eng muhimi. Agar artikul tovarning o'zgaruvchan xossasiga bog'langan bo'lsa, xossa o'zgargan kuni kod ham «eskirib» qoladi va kimdir uni qo'lda tuzatadi. Shundan dublikatlar boshlanadi.

Shartli misol: artikulga yetkazib beruvchining qisqartmasi kiritilgan: «AL-Un-50». Tovar boshqa yetkazib beruvchiga o'tgach, kartochka eski artikul bilan qoldi, yangi partiya esa «BK-Un-50» nomi ostida ochildi. Natijada bitta un ikki kartochkada turibdi va qoldiq ikkiga bo'lingan.

Artikul tuzilishi

Ikki yo'l bor. Birinchisi: ma'nosiz tartib raqami (000124). Bu eng ishonchli, lekin artikuldan tovar turini ko'rib bo'lmaydi. Ikkinchisi: qisqa guruh prefiksi va tartib raqami, masalan UN-0012 (un) yoki YO-0045 (yog'). Ko'pchilik omborlarga ikkinchisi qulay: kod ham noyob, ham ko'zga qaraganda tovar guruhi ko'rinadi.

Tovarning variantlari bo'lsa (o'lcham, rang, hajm), asosiy artikulga alohida qism qo'shiladi: KR-0045-42, bunda 42 — o'lcham. O'zgarmas xossa (o'lcham, rang) qo'shimchaga kiradi, o'zgaruvchan xossa esa hech qachon kiritilmaydi.

Raqam qismi doim bir xil uzunlikda va nol bilan to'ldirilgan bo'lsin: 0012, 0124. Shunda ro'yxat to'g'ri tartiblanadi, uzunlikni esa formula bilan tekshirish mumkin.

Keyingi raqamni qo'lda sanamang. Excelda oxirgi raqamdan yangisini formula bilan oling, masalan A2&"-"&TEXT(B2+1;"0000"), bunda A2 guruh prefiksi, B2 esa shu guruhdagi oxirgi raqam. Formuladan chiqqan artikulni keyin qo'lda tahrir qilmang: aks holda bir kunda ikki xodim bir xil raqamni oladi.

Artikulga nimani yozmaslik kerak

• narx yoki narx guruhi: narx o'zgaradi;
• yetkazib beruvchi yoki ishlab chiqaruvchi nomi: tovar boshqa joydan keltirilishi mumkin;
• sana yoki mavsum: «yangi» tovar bir yildan keyin eskirib, kodni chalkashtiradi;
• omborxona yoki yacheyka: joy o'zgaradi, tovar qoladi;
• shtrix-kod: u alohida ustunda turadi va artikul o'rnini bosmaydi.

Yetkazib beruvchining o'z kodini «Yetkazib beruvchi artikuli» deb alohida ustunda saqlang. U sizning artikulingiz bilan aralashmasin, lekin buyurtma berayotganda kerak bo'ladi.

Eski artikullar bilan nima qilish

Nomenklatura allaqachon to'lib ketgan bo'lsa, hammasini bir kunda qayta nomlash xavfli: eski hujjatlar, narx ro'yxatlari va xodimlarning esida eski kod turibdi. Tartib shunday:

1. Hozirgi artikullarni tekshiring: takrorlari (COUNTIF(A:A;A2)>1), bo'shlari, uzunligi (LEN) va yozuvi bir xil emaslari.
2. Yangi artikulni alohida ustunga yozing, eskisini o'chirmang.
3. «Eski → yangi» xaritasini saqlang: bu jadval hujjatlarni va narx ro'yxatlarini qayta bog'lashda kerak.
4. Bir muddat ikkala artikul bo'yicha ham qidirish imkonini qoldiring, keyin eskisini arxivga o'tkazing.
5. Yangi artikulni faqat bitta mas'ul kishi beradi, qolganlar ro'yxatdan so'raydi.

Shartli misol: nomenklaturada 1 900 kartochka, 140 tasida artikul bo'sh, 60 tasida takrorlangan. Shu 200 ta yozuv birinchi navbatda tartibga solinadi, qolganlari esa bosqichma-bosqich o'tadi.

Xulosa

Yaxshi artikul — qisqa, noyob va o'zgarmas kod: guruh prefiksi, tartib raqami va kerak bo'lsa variant qismi. Narx, yetkazib beruvchi va sana unga kirmaydi, eski kodlar esa xarita orqali asta-sekin almashtiriladi. SkladSoft nomenklaturadagi artikullarni tekshirib, takror va bo'shlarini topadi, yangi tizimni qoidaga moslab tuzadi va «eski → yangi» xaritasini o'zgarishlar jurnali bilan topshiradi.